شاخص کل بورس، عددی است که وضعیت کلی بازار سهام را در یک نگاه نشان میدهد. وقتی میگویند «بورس امروز مثبت بود»، معمولاً منظورشان رشد همین شاخص است.
شاخص دقیقاً چه چیزی را میسنجد؟
شاخص کل، میانگین وزنی تغییرات قیمت همهی شرکتهای پذیرفتهشده در بورس است. کلمهی کلیدی «وزنی» است: شرکتهای بزرگتر تأثیر بیشتری بر شاخص دارند.
وزن هر شرکت بر اساس ارزش بازار آن تعیین میشود:
ارزش بازار شرکت = تعداد سهام × قیمت هر سهم
یک مثال ساده
فرض کنید بازاری با دو شرکت داریم:
| شرکت | ارزش بازار | وزن | تغییر امروز |
|---|---|---|---|
| شرکت الف | ۹۰۰ میلیارد | ۹۰٪ | +۱٪ |
| شرکت ب | ۱۰۰ میلیارد | ۱۰٪ | −۵٪ |
با اینکه شرکت ب افت شدیدی داشته، شاخص کل مثبت میشود: (۹۰٪ × ۱٪) + (۱۰٪ × −۵٪) = +۰.۴٪
همین ویژگی باعث میشود شاخص کل گاهی گمراهکننده باشد. ممکن است شاخص رشد کند در حالی که اکثر سهمها منفی باشند — فقط چون چند شرکت بزرگ مثبت بودهاند.
مبنای شاخص
شاخص کل بورس تهران از سال ۱۳۶۹ با عدد پایه ۱۰۰ شروع شده است. اگر امروز شاخص دو میلیون باشد، یعنی ارزش بازار نسبت به آن سال بیست هزار برابر شده — البته بخش بزرگی از این رشد ناشی از تورم است.
چرا رشد شاخص لزوماً سود شما نیست؟
- شما احتمالاً همهی سهام بازار را ندارید، بلکه چند سهم خاص دارید
- اگر سهام کوچک داشته باشید و رشد مربوط به شرکتهای بزرگ باشد، سودی نمیبرید
- شاخص، کارمزد معاملات و مالیات را در نظر نمیگیرد
سایر شاخصهای مهم
- شاخص هموزن: همه شرکتها وزن یکسان دارند و تصویر واقعبینانهتری از عموم سهمها میدهد
- شاخص فرابورس: مربوط به شرکتهای پذیرفتهشده در بازار فرابورس
- شاخص صنایع: وضعیت هر صنعت را جداگانه نشان میدهد
یک عدد که همه به آن اشاره میکنند
هر وقت کسی میگوید «بورس امروز سبز بود» یا «قرمز بود»، معمولاً دارد به همین یک عدد اشاره میکند: شاخص کل. ولی خیلیها دقیقاً نمیدانند این عدد از کجا میآید.
پشتصحنهی محاسبهاش چطور است؟
شاخص کل از میانگین وزنی قیمت همهی شرکتهای بورسی ساخته میشود، با این تفاوت که شرکتهای بزرگتر (از نظر ارزش بازار) وزن بیشتری در این محاسبه دارند. یعنی وقتی سهام یک شرکت بزرگ رشد میکند، اثرش روی شاخص بیشتر از رشد مشابه در یک شرکت کوچک است.
چرا فقط نگاهکردن به این یک عدد کافی نیست؟
چون ممکن است شاخص رشد کند در حالی که اکثر سهمهای کوچک و متوسط اصلاً حرکتی نداشتهاند — فقط چند شرکت بزرگ رشد کرده باشند. برای همین کنار شاخص کل، خوب است شاخص هموزن را هم چک کنی تا تصویر واقعیتری داشته باشی.
پرسشهای متداول
شاخص کل از کی محاسبه میشود؟
این شاخص سالهاست بهعنوان معیار اصلی عملکرد بازار سرمایه ایران محاسبه و منتشر میشود.
آیا رشد شاخص کل یعنی همه سود کردهاند؟
نه لزوماً؛ بستگی دارد پرتفوی هرکس دقیقاً شامل چه سهمهایی بوده.
عدد لحظهای شاخص را در صفحهی بورس ببین.
یک نکتهی آخر
اگر تازهکار هستی، بهتر است شاخص کل را بهجای یک قضاوت روزانه، بهعنوان یک روند بلندمدت دنبال کنی. نوسان یک یا دو روز معمولاً چیز زیادی دربارهی مسیر واقعی بازار به تو نمیگوید.
شاخص لحظهای بورس و نمادها را در صفحه بورس ببینید.